"Bir penguen kolonisinin gökyüzündeki bulutlarla ne ilgisi olabilir" diye düşünebilirsiniz ancak bilimsel çalışmalar bu soruya hayli şaşırtıcı detaylarla yanıt veriyor. Penguenler diyarı Antarktika’nın kıyılarında biriken tonlarca penguen dışkısı, 2025 yılında Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan bir araştırmanın ana konusuydu.
Çalışma, penguen dışkısı anlamına gelen guanonun atmosferin kimyasını değiştirebilecek kadar güçlü bir amonyak kaynağı olduğunu ortaya koydu. Bilim dünyasını heyecanlandıran bu çalışma 2023 yazında, Antarktika Yarımadası’ndaki Marambio İstasyonu yakınında havadaki gazları ve çok küçük parçacıkların ölçülmesiyle başladı.
Araştırmacıların belirledikleri ölçüm alanının yaklaşık 8 kilometre uzağında 60 bin Adélie pengueninden oluşan büyük bir koloni vardı. Ne zaman penguen kolonisinin bulunduğu yönden rüzgâr esse, havadaki amonyak miktarı ciddi biçimde yükseldiği fark edildi.
Araştırmacılar bazı ölçümlerde amonyak yoğunluğu 13,5 ppb’ye kadar çıktığını görünce konuya dikkat kesildi. Ama asıl ilginç olan sonrasında yaşanandı.
Penguenler üreme alanını terk ettikten sonra bile etkileri kaybolmuyordu. Penguenlerin dışkılarıyla zenginleşen toprakta onlar alanı terk etse bile bir aydan uzun süre amonyak yayılmaya devam ediyordu. Penguen dışkısı doğrudan bulut üretmiyor.
Penguen dışkısında bulunan Guano adlı madde parçalandığında atmosfere amonyak salınıyor. Aynı bölgede denizde yaşayan fitoplanktonların oluşturduğu kükürtlü maddeler de havaya karışıyor.
Bu farklı maddelerin bir araya gelmesi aslında küçük gibi görünen yeni parçacıkların oluşmasına yardım ediyor. İşte oyunu değiştiren şey üretilen bu yeni parçacıklarda gizli...
Penguen dışkısındaki Guano ile denizde yaşayan fitoplanktonların oluşturduğu kükürtlü maddelerin bir araya gelerek oluşturduğu bu küçük parçalar büyüdüğünde su buharının üzerinde yoğunlaşabileceği bulut yoğunlaşma çekirdeklerine dönüşebiliyor. Bilim insanlarının çalışmasında da mekanizmaya dikkat çekiliyor.
Araştırmacılar 1 Şubat 2023'te penguen kolonilerinden gelen amonyakla bağlantılı bu yeni parçacıkların yaklaşık altı saat boyunca büyüdüğünü ve ardından bölgede sis oluştuğunu da gözlemledi. Bulut oluşumunda penguenlerin pay sahibi olması iklim ve hava sıcaklığı üzerinde çeşitli soruların önünü açsa da bu çalışmanın gösterdiği şey daha ilginç. Çalışma, beli bir bölgeye özel bu hayvan kolonisinin, dışkısı aracılığıyla toprağı, toprak aracılığıyla atmosferi, atmosfer aracılığıyla da de bulut oluşumunu etkileyebiliyor.
