Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, geçmişte yaşanan maden kazalarından çıkarılan dersler doğrultusunda, felaketler kapıyı çalmadan önce en üst düzeyde tedbir alınmasını sağlayacak kapsamlı bir denetim reformunu hayata geçiriyor. Hazırlanan yeni yönetmelik taslağıyla birlikte, ülkedeki tüm maden sahaları şeffaf, dijital altyapıyla desteklenen ve tamamen risk analizi odaklı bir sisteme tabi tutulacak.
Getirilen yeni modelle birlikte maden sahalarının yerleşim yerlerine olan mesafeleri, çevresel ve jeoteknik risk faktörleri, üretim metotları ve miktarları ile geçmiş dönem denetim sonuçları titizlikle incelenecek. Bu kriterler ışığında yapılacak risk analizleri sonucunda maden sahaları risk gruplarına ayrılacak ve genel denetim periyotları bu risk haritasına göre belirlenecek.
Yeni düzenleme madencilik sahalarında dört farklı denetim türünün uygulanmasını öngörüyor. Yıllık çalışma programları dahilinde yürütülecek genel denetimler sahaların risk potansiyeline göre periyodik olarak gerçekleştirilecek. Mali denetimler kapsamında ise şirketlerin ticari defterleri, faturaları ve bilançoları incelenerek tüm mali yükümlülükleri kontrol altında tutulacak. Bunların yanı sıra, herhangi bir ihbar, şikayet veya idarenin kendi tespit ettiği şüpheli durumlar karşısında habersiz denetimler de devreye sokulacak. Ayrıca ruhsat ve hak sahiplerinin kendi talepleri doğrultusunda da denetim yapılmasına imkan tanınacak.
Sahalarda görev yapacak denetim heyetleri; bilgi ve belgeleri inceleme, detaylı ölçüm yapma, numune alma ve saha yetkililerine bağlayıcı talimatlar verme gibi geniş yetkilerle donatılacak. Yapılan tüm tespitler fotoğraf, video ve resmi tutanaklar yardımıyla anında kayıt altına alınarak dijital arşivlere aktarılacak.
Taslak metinde işletmecilerin hakları da güvence altına alınıyor. Özellikle yüksek tutarlı idari para cezası öngörülen durumlarda işletmecilere denetim raporlarına itiraz etme hakkı tanınıyor. Belirlenen kritik eşiğin üzerinde ceza teklif edilen ruhsat sahipleri, raporun kendilerine tebliğ edilmesinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Ruhsat Denetleme Dairesi Başkanlığı bünyesinde kurulacak özel rapor değerlendirme komisyonuna başvuru yapabilecekler.
