Küresel çapta yapay zeka teknolojilerinin, bulut bilişim sistemlerinin ve yüksek performanslı bilgi işlem altyapılarının yaygınlaşması, enerji sektöründe yeni bir dönemi tetikledi. Uluslararası Gaz Birliği'nin hazırladığı Küresel Gaz Raporu'na göre, veri merkezlerinin elektrik talebi tarihin en yüksek seviyelerine ulaştı. 2020 yılında 145 teravatsaat olan küresel veri merkezi elektrik tüketimi, son beş yıllık periyotta yıllık ortalama yüzde 30,9 oranında artış göstererek geçen yıl 557 teravatsaate yükseldi. Bu rakam, söz konusu tesislerin küresel elektrik talebinden yüzde 1,9 pay alması anlamına geliyor.
Uzmanlar, geleceğe yönelik senaryolarda bu oranın daha da katlanacağını öngörüyor. Temkinli tahminlere göre 2030 yılında veri merkezlerinin elektrik tüketimi 1372 teravatsaate ulaşarak dünya genelindeki talebin yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturacak. Tüm planlanan projelerin zamanında hayata geçmesi durumunda ise bu rakamın 2 bin 904 teravatsaate kadar çıkabileceği hesaplanıyor. 2025 yılı sonu itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 7 bin tesiste kurulu elektrik kapasitesi 141 gigavata ulaştı ve yeni yatırımların devasa boyutlara ulaşması bekleniyor.
Hızla artan enerji ihtiyacı, şebeke altyapısı ve arz güvenliği açısından önemli meydan okumaları beraberinde getiriyor. Veri merkezleri 1 ila 3 gibi kısa bir sürede inşa edilebilirken, yeni elektrik şebekesi altyapısının planlanması ve tamamlanması 5 ila 15 yıl sürebiliyor. Bu zaman uyumsuzluğu, tesislerin ihtiyaç duyduğu iletim kapasitesine erişimde kısıtlamalar yaratıyor. Bu sorunu aşmak isteyen işletmeciler, kesintisiz enerji arzı sağlamak amacıyla sayaç arkası üretim ve doğal gaz türbinleri gibi yerinde hibrit çözümlere yöneliyor.
Coğrafi dağılım açısından ABD, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 40'ından fazlasına ev sahipliği yaparak ilk sırada yer alıyor. Ülkedeki kapasite artışının devam etmesi beklenirken, şebeke bağlantı kuyruklarındaki bekleme süreleri 4 yılı bulabiliyor. Avrupa'da ise Frankfurt, Londra, Amsterdam gibi ana merkezlerde şebeke erişiminin sıkılaşması, yatırımların İskandinav ülkeleri ve İspanya gibi alternatif pazarlara yönelmesine neden oluyor. Güneydoğu Asya'da ise özellikle Singapur gibi teknoloji üssü ülkelerde, veri merkezlerinin toplam elektrik talebi içerisindeki payının 2030'a kadar yüzde 15'e ulaşabileceği tahmin ediliyor.
