Küresel güç dengelerinin hızla değiştiği ve çok kutuplu bir dünya düzeninin inşa edildiği günümüzde, uluslararası platformların önemi her geçen gün artıyor. Bu dönüşümün merkezinde yer alan Şanghay İş Birliği Teşkilatı (ŞİÖ), Avrasya coğrafyasındaki etkisini genişletmeye devam ederken, Türkiye'nin bu yapıyla kurduğu ilişkiler de dış politikadaki çok yönlü yaklaşımın somut bir göstergesi olarak dikkat çekiyor.
Kökenleri 1996 yılında sınır güvenliği ve silahsızlanma amacıyla kurulan 'Şanghay Beşlisi'ne dayanan teşkilat, zamanla genişleyerek 10 üyeli devasa bir platforma dönüşmüştür. Bugün milyarlarca insanı ve trilyonlarca dolarlık ekonomik büyüklüğü temsil eden ŞİÖ, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da belirttiği üzere çok kutuplu dünyanın vazgeçilmez aktörlerinden biri konumundadır. Türkiye'nin 2012 yılında diyalog ortağı statüsü kazanmasıyla kurumsal bir boyut kazanan bu ilişki, liderler düzeyindeki üst düzey katılımlarla stratejik bir nitelik kazanmıştır.
Ankara'nın bir NATO üyesi olmasına rağmen ŞİÖ zirvelerine davet edilmesi ve Asya'nın yükselen güçleriyle yakın temas kurması, geleneksel 'Doğu mu, Batı mı?' ikilemini geride bırakan yeni nesil bir dış politika anlayışının ürünüdür. Türkiye, Batı ittifakındaki konumunu korurken, doğudaki ekonomik ve siyasi güç merkezleriyle de kazan-kazan temelinde kapsamlı ortaklıklar kurabilme kabiliyetini kanıtlamaktadır.
Zirve kapsamında gerçekleştirilen ve yaklaşık bir buçuk saat süren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki ikili görüşme ise temasların en kritik halkasını oluşturdu. Liderler, Ukrayna krizi ve Batı-Rusya gerilimine rağmen iki ülke arasındaki iş birliğinin tarihin en ileri seviyelerinden birinde olduğunu vurguladılar. Rus lider Putin'in Türkiye'yi ekonomik alanda 'öncelikli ve imtiyazlı ortak' olarak nitelendirmesi, Moskova-Ankara hattındaki güvenin ve ekonomik entegrasyonun derinliğini gözler önüne serdi.
Görüşmenin en önemli başlıklarından biri de enerji alanındaki dev projeler oldu. Yapımı hızla devam eden Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin tamamlanma aşamasına geldiğini belirten liderler, ilerleyen dönemde yeni nükleer santral projeleri için de ortak adımlar atılacağını teyit ettiler. Bu hamle, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini sağlama ve üretim çeşitliliğini artırma stratejisinde Rusya ile iş birliğinin kararlılıkla sürdürüleceğini gösterdi.
Ekonomi ve enerjinin yanı sıra turizm de iki ülke arasındaki bağları güçlendiren ana unsurlar arasında yer alıyor. Milyonlarca Rus turist her yıl Türkiye'yi ziyaret ederken, bu devasa hareketlilik toplumsal ve kültürel köprülerin sağlamlaşmasına katkı sağlıyor. Öte yandan, liderlerin masasında bölgesel güvenlik başlıkları da önemli bir yer tuttu. Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliği, ticari gemilere yönelik riskler ve Ukrayna krizinin çözümüne yönelik olası müzakere süreçleri masaya yatırıldı. Türkiye, krizlerin çözümünde taraflarla diyalog kurabilen nadir aktörlerden biri olarak diplomatik ağırlığını bir kez daha hissettirdi.
Sonuç olarak, ŞİÖ Zirvesi ve Erdoğan-Putin görüşmesi; Türkiye'nin küresel krizlere rağmen dış politikasını çeşitlendirdiğini, enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında çok katmanlı ortaklıklar inşa ettiğini ve çok kutuplu sistemde vazgeçilmez bir denge unsuru olduğunu bir kez daha kanıtladı.
