Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), ÖSYM tarafından düzenlenen merkezi sınavlarda görme engelli adaylara uygulanan ek süre politikasıyla ilgili kritik bir karara imza attı. Yüzde 80 oranında görme kaybı bulunan bir vatandaşın yaptığı başvuru üzerine harekete geçen Kurul, sınavlar arasındaki yapısal ve içeriksel farklılıklar gözetilmeksizin standart bir ek süre verilmesinin hak ihlali oluşturduğunu tescilledi.
Başvuru sahibinin iddialarına göre, YDS, YÖKDİL ve ALES gibi sınavlarda 14 punto soru kitapçığı ile 30 dakikalık ek süre verilmesine rağmen sürenin yetersiz kalması nedeniyle mağduriyet yaşandı. Aday, EKPSS'de sınav süresinin yüzde 50'si kadar ek süre tanındığı için soruları rahatça okuyabildiğini, benzer bir esnekliğin diğer akademik ve mesleki sınavlarda da uygulanması gerektiğini savundu. Ayrıca okuyucu ve işaretçi desteği alan adaylar için de ek süre hakkının tanınmasını talep etti.
ÖSYM Başkanlığı ise savunmasında, engelli bireylerin fırsat eşitliğini gözetmek adına gerekli tüm teknik ve idari tedbirlerin alındığını, EKPSS'deki yüzde 50 ek sürenin ilgili yönetmelikler ve bilim kurulu raporları doğrultusunda özel olarak belirlendiğini aktardı. Diğer sınavlarda daha büyük punto kullanılmasının ise soru sayıları, metin uzunlukları ve grafik gibi görsel unsurlar nedeniyle teknik olarak imkansız olduğunu savundu.
Dosyayı kapsamlı şekilde inceleyen TİHEK, soru puntolarıyla ilgili iddiada bir ihlal bulmazken, ek süre konusunu haklı buldu. Kurul, her sınavın kendine has nitelikleri, soru tipleri ve süreleri bulunmasına rağmen tüm görme engelli adaylara tek tip 30 dakika ek süre verilmesinin "makul düzenleme yapma yükümlülüğüne" aykırı olduğuna hükmetti. Bu uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini belirten Kurul, ÖSYM'ye 40 bin lira idari para cezası kesti.
Kararın gerekçesinde, ek sürenin bir ayrıcalıktan ziyade engelli bireylerin diğer adaylarla adil şartlarda rekabet edebilmesini sağlayan telafi süresi niteliğinde olduğu vurgulandı. Farklı sınavlar için sürenin özgün koşullara göre yeniden belirlenmesinin kurum açısından orantısız bir külfet yaratmayacağının altı çizildi.
