SON DAKİKA… Okul saldırıları, hayvanlara eziyet, müstehcen içeriklerle tehdit… Son dönemde peş peşe yaşanan ve toplumu sarsan kriminal olayların ucu, dijital mecralara uzandı!.Suç artık dijital ortamdan günlük yaşama sıçradı. Çocukları ve gençleri ağına düşürüp beyinlerini yıkayan, çeteler, dijital ortamların denetimsizliğinden faydalandı.
Özellikle Telegram ve Discord gibi hiçbir otoritenin denetimine tabi olmayan ortamlarda faaliyet gösteren çeteler, Neo Nazi kanalları üzerinden çocukları şiddete özendirdi, kitlesel saldırılarda rol model oynadı. Yapılan tüm operasyonlara rağmen dijital bataklığın kökü bir türlü kurutulamadı.
Dijitalin mecraların denetimsizliği ile uygunsuz içeriklere maruz kalan gençler, artık seri katilleri tiplemelerini rol model almaya başladı. Peki C31K ve 764 olarak bilinen Telegram, Discord ve çeşitli çevrimiçi oyun platformları üzerinden örgütlenen yeni nesil bir dijital suç şebekelerine karşı ne gibi tedbirler alınması gerekiyor?.sabah.com.tr'nin sorularını yanıtlayan Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar, çetelerin öncelikle güven ilişkisi kurduğunu ardından tehdit ve şantajla çocuklar üzerine kontrol sağladığını açıkladı.
Çetelerin sosyal medya, oyun platformları ve kapalı iletişim grupları üzerinden çocuklara ulaştığını belirten Mustafa Sansar "Bu yapılar çocuklara genellikle sosyal medya, oyun platformları ve kapalı iletişim grupları üzerinden ulaşıyor. Önce arkadaşlık ve güven ilişkisi kuruyor, daha sonra manipülasyon, tehdit ve şantaj yöntemleriyle kontrol sağlamaya çalışıyorlar.
Özellikle yalnızlık veya sosyal izolasyon yaşayan çocuklar daha kırılgan hale gelebiliyor. Burada önemli olan, çocuğu suçlamak değil, bu manipülasyon mekanizmasını erken fark edebilmek" bilgisini paylaştı.
Dijital suç çetelerinin tek bir merkez üzerinden çalışmadığını belirten Sansar, "Çünkü bunlar artık tek bir merkezden yönetilen klasik yapılar gibi çalışmıyor. Hesaplar kapatıldığında başka hesaplar, gruplar kapatıldığında başka platformlar devreye girebiliyor.
Dijital dünyanın hızlı ve sınır ötesi yapısı onlara ciddi bir hareket alanı sağlıyor. Bu nedenle sadece hesap kapatmak değil, ağın tamamını ve birbirleriyle olan bağlantılarını analiz etmek gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Dijital platformların suç çetelerine yönelik aldığı tedbirlere değinen Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar, şu ifadeleri kullandı: Platformların bu konuda çeşitli güvenlik ve moderasyon sistemleri var, ancak suçlular da sürekli yöntem değiştiriyor. Sorun çoğu zaman açıkça suç içeren bir içerikle başlamıyor.
Normal bir sohbet, daha sonra manipülasyona dönüşebiliyor. Burada yapay zekâ destekli içerik ve davranış analizlerinin geliştirilmesi önemli.
Fakat bunu yaparken kullanıcıların mahremiyetini de korumak gerekiyor. Suç çetelerinin kitleleri etkileyecek eylemleri özellikle gerçekleştirdiğini belirten Mustafa Sansar, "Çünkü bu tür içerikler toplum üzerinde çok güçlü bir psikolojik etki oluşturuyor.
Aynı zamanda korkutma, şantaj ve grup içerisinde statü oluşturma aracı olarak kullanılabiliyor. Dijital ortamda bir eylemin görüntüsü çok hızlı şekilde yayılabildiği için, yapılan eylemin kendisinden çok daha büyük bir etki oluşturabiliyor" bilgisini paylaştı.
ŞİDDET BİR GÖREV, PUAN VE STATÜ UNSURU HALİNE GELDİ Dijital ortamda oyunlaştırılan şiddetin bir görev, puan ve statü unsudu haline getirildiğini belirten Sansar, şöyle devam etti: Evet, böyle bir risk var. Şiddet bir görev, puan veya statü unsuru haline getirildiğinde kişilerin birbirini teşvik ettiği bir döngü oluşabiliyor. Teknik olarak da bu davranış örüntülerinin belirli ölçüde tespit edilmesi mümkün.
Ancak tek bir kelimeye veya paylaşıma bakmak yeterli değil. Hesapların iletişim biçimi, içeriklerin yayılımı ve zaman içerisindeki davranış değişimleri birlikte değerlendirilmeli.
Bir saldırı gerçekleşmeden önce dijital ortamda "hazırlık" aşamasını ele veren teknik işaretler çıkabileceğini belirten Sansar, "Bazı vakalarda saldırıdan önce dijital izler ortaya çıkabiliyor. Açık tehditler, hedef hakkında yapılan araştırmalar, keşif görüntüleri veya saldırı planlarına ilişkin içerikler bunlardan bazıları.
Burada önemli olan tek bir içeriği değil, bütün davranış zincirini analiz etmek. Siber güvenlikte zaman çizelgesi ve farklı sinyallerin birlikte değerlendirilmesi bize çok daha anlamlı bir tablo sunuyor" dedi.
C31K ve 764 çetelerine yönelik değerlendirmelerde bulunan Sansar, sözlerini şöyle sonlandırdı: Bu iki yapının aynı organizasyon olduğunu veya aralarında doğrudan bir bağlantı bulunduğunu söylemek için yeterli doğrulanmış veri olduğunu düşünmüyorum. Ancak yöntem açısından bazı benzerlikler görüyoruz.
Her ikisinde de dijital platformların çocuklara ulaşmak, kapalı gruplar oluşturmak, manipülasyon yapmak ve şiddet içeriklerini yaymak amacıyla kullanılabildiği görülüyor. Buradan çıkarmamız gereken asıl ders, siber güvenliğin artık yalnızca veri ve sistemleri değil, insanları da koruma meselesi olduğudur.
