Kars'ın tarihi ve kültürel mirasının en önemli simgelerinden biri olan, yaklaşık iki asırlık geçmişe sahip Gemli Tabya, havadan kaydedilen görüntüsüyle büyüleyici mimarisini bir kez daha gözler önüne serdi. Kerim Paşa tarafından 1854 yılında inşa ettirilen yapı, Osmanlı döneminin askeri mühendislik ve savunma mimarisinin en özgün örnekleri arasında yer alıyor.
Hilal ve at nalı biçimindeki sıra dışı planıyla diğer tabyalardan ayrılan Gemli Tabya, şehrin savunmasında kritik roller üstlendi. Tarihi boyunca 1855 Osmanlı-Rus Savaşı, 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi ve 1918-1920 yılları arasındaki çatışma süreçlerinde aktif olarak kullanılan bu stratejik yapı, askeri tarih açısından büyük bir öneme sahip bulunuyor. Savaşların ve işgallerin izini taşıyan tabya, cumhuriyet döneminde ise farklı bir amaçla değerlendirilerek bir süre kadın hapishanesi olarak da hizmet verdi.
Yerden bakıldığında büyük ölçüde yıpranmış ve harabeye dönmüş olduğu görülen yapının asıl ihtişamı ise dron ile havadan yapılan çekimlerde ortaya çıktı. Kuşbakışı olarak kavisli hilal formu net bir şekilde görülebilen tabya, adeta açık hava müzesini andıran bir atmosfer sunuyor. Ancak yıllara meydan okuyan bu tarihi miras, günümüzde ihmal ve doğa koşulları nedeniyle ciddi bir tahribat süreci yaşıyor.
Duvarlarında çökmelerin ve iç bölümlerinde derin deformasyonların oluştuğu Gemli Tabya, bugün zamana karşı direnmeye çalışıyor. Savaşlardan sağ çıkan ancak günümüzde ilgisizlik ve doğa olaylarıyla mücadele eden yapının, acil restorasyon çalışmalarıyla turizme kazandırılması bekleniyor. Havadan çekilen son görüntüler, bu eşsiz mimarinin kurtarılması için atılacak adımların ne denli acil olduğunu bir kez daha kanıtladı.
