İzlanda'da düzenlenen kritik referandumda halk, Avrupa Birliği (AB) ile üyelik müzakerelerine yeniden başlanması fikrini sandıkta veto etti. Başbakan Kristrun Frostadottir öncülüğündeki hükümetin programında yer alan ve büyük bir merakla beklenen oylama sonuçları, iktidar kanadında hayal kırıklığı yaratırken, Brüksel'in genişleme stratejisine de önemli bir darbe vurdu.
Yüksek bir katılım oranına sahne olan referandumda sandığa giden seçmenlerin yüzde 52,8'i müzakerelere "hayır" derken, "evet" diyenlerin oranı yüzde 42,7'de kaldı. Ülke genelindeki katılımın yüzde 82,5 gibi yüksek bir seviyede gerçekleşmesi, konunun halk nezdindeki hassasiyetini ve önemini gözler önüne serdi. Çıkan sonuç, özellikle kentsel ve kırsal kesimler arasındaki derin sosyopolitik görüş ayrılıklarını da net bir şekilde gün yüzüne çıkardı.
Kampanya sürecinde özellikle egemenlik hakları, balıkçılık politikaları ve ulusal güvenlik başlıkları ön plana çıktı. Her ne kadar gerçekleştirilen oylamanın hukuki olarak bağlayıcılığı bulunmasa da, İzlanda hükümeti referandum öncesinde halkın kararına sadık kalacağını resmi olarak taahhüt etmişti. Bu doğrultuda, mevcut hükümet döneminde AB üyeliği konusunun yeniden gündeme gelmesi ihtimali ortadan kalkarken, ilerleyen dönemlerde yaşanabilecek olası iktidar değişikliklerinde bile yakın gelecekte benzer bir adım atılması beklenmiyor.
Brüksel yönetimi süreç boyunca tartışmalara doğrudan müdahil olmaktan kaçınsa ve tarafsız bir duruş sergilese de, Avrupa Birliği merkezinde beklentinin "evet" yönünde olduğu biliniyordu. Alınan bu karar, son dönemde ivme kazanan AB genişleme politikasının imajını zedelerken, zayıf ekonomiler için kurtuluş reçetesi olarak görülen birliğin, refah düzeyi yüksek Kuzey ülkeleri için aynı cazibeyi taşımadığını bir kez daha kanıtladı. Aynı zamanda İzlandalılar, birliğin Kuzey Atlantik ve Arktik Bölgesi'ne stratejik olarak genişlemesinin de önüne geçerek coğrafi ve siyasi sınırları korumuş oldu.
İzlanda'nın AB ile ilişkilerindeki bu çekince ilk kez yaşanmıyor. Ada ülkesi, 2008 yılındaki küresel ekonomik krizin ardından 2009 yılının Temmuz ayında resmi üyelik başvurusunda bulunmuş, müzakereler ise 2010 yazında resmiyet kazanmıştı. Süreç devam ederken ülkede gerçekleşen iktidar değişiminin ardından 2013 yılında müzakereler askıya alınmış, 2015'te ise Reykjavik yönetimi Brüksel'e gönderdiği resmi mektupla adaylık sürecinin sonlandırıldığını bildirmişti. Geçmişteki bu 3 yıllık süreçte toplam 35 müzakere başlığının 27'si açılmış ve 11'i geçici olarak kapatılmıştı. Uzmanlar, referandumdan "evet" çıkması durumunda ülkenin AB uyum sürecini rekor bir sürede tamamlayabileceğini öngörüyordu.
