Isparta sınırları içerisinde yer alan ve ülkenin en büyük ikinci tatlı su gölü konumundaki Eğirdir Gölü, son yıllarda iklimsel ve coğrafi etkenlerle önemli ölçüde su kaybı yaşadı. III. Derece Doğal Sit Alanı statüsündeki gölde yaşanan bu çekilme, yıllardır suyun altında gizlenen eşsiz bir tarihi mirası adeta yeniden ayağa kaldırdı. Uzmanlar tarafından bölgede yürütülen kapsamlı yüzey araştırmaları, Geç Neolitik dönemden Doğu Roma İmparatorluğu'nun son evrelerine kadar uzanan çok katmanlı antik yerleşimleri ve bu yapıları birbirine bağlayan eski yol ağlarını gözler önüne serdi.
Elde edilen bilimsel verilere göre, göl kıyısındaki yerleşimlerde insan yaşamı 1614 yılına kadar kesintisiz bir şekilde devam etti. Osmanlı dönemine ait arşiv kayıtlarında, bu tarihlerde göl sularının ani bir şekilde yükseldiği ve bölge halkının civar köylere ya da yeni yerleşim alanlarına göç etmek zorunda kaldığı bilgisi yer alıyor. Uzun yıllar boyunca suyun koruyucu katmanları altında saklanan bu antik yapılar, suların çekilmesiyle birlikte tarih ve arkeoloji dünyasının dikkatini çekti. Öyle ki, daha önceden ada olan Limenia Adası bile su seviyesinin düşmesiyle tamamen karayla birleşti ve üzerindeki Bizans dönemi kalesinin yanı sıra M.Ö. 5 bin yıllarına uzanan Kalkolitik ve Tunç Çağı buluntuları gün ışığına çıktı.
Arkeolojik açıdan büyük bir heyecan yaratan bu süreçte, milattan önce 3 bin ile 1200'lü yılları kapsayan Tunç Çağı'na ait urne tipi, yani küpler içine gömülmüş mezar örnekleri de tespit edildi. Ancak suların çekilmesiyle birlikte ortaya çıkan bu hazine, ne yazık ki kaçak kazı yapan kişilerin de hedefi haline geldi. Özellikle Osmanlı dönemine ait üst katmanların zarar gördüğü, yapı duvarlarının yıkıldığı ve pişmiş topraktan yapılan devasa depolama kaplarının (Pithos) parçalandığı bildirildi. Bilim insanları, binlerce yıllık kültürel izleri barındıran bu alanların acilen koruma altına alınması ve bölge turizmine kazandırılması için çağrıda bulundu.
