Küresel iklim krizi etkilerini en sert şekilde okyanuslarda ve denizlerde göstermeye devam ediyor. İnsan kaynaklı küresel ısınma ile Pasifik merkezli El Niño olgusunun birleşmesi, dünya genelinde su sıcaklıklarının tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmasına neden oldu. Avrupa merkezli iklim gözlem verilerine göre, kutup dışı küresel deniz yüzeyi ortalama sıcaklığı 21,1 dereceyi bularak geçmiş rekorları geride bıraktı. Bilim insanları, henüz El Niño'nun en üst seviyesine ulaşmadığı ve Güney Yarımküre'de yaz dönemi başlamadığı halde gelen bu rekor değerin büyük bir tehlikenin habercisi olduğunu vurguluyor.
Uzmanlar, okyanusların atmosferdeki aşırı ısının çok büyük bir kısmını emerek bugüne kadar bir tampon görevi gördüğünü ancak sisteme giren her ilave enerjinin denizlerin fiziksel ve biyolojik dengesini kökten sarstığını belirtiyor. Yüzey sularının ısınmasıyla birlikte su altındaki tabakalaşma güçleniyor. Bu durum, derin sularla yüzey sularının karışımını engelleyerek oksijen ve besin maddesi taşınmasını zorlaştırıyor. Isınan suların genleşmesi ise deniz seviyelerinin hızla yükselmesine zemin hazırlıyor.
Yaşanan bu büyük ısınma dalgasının Türkiye'yi ve çevresindeki denizleri nasıl etkileyeceği de bilim dünyasının odak noktasında. Türkiye'yi çevreleyen denizlerin, ısınan Akdeniz havzasından doğrudan etkilendiğine dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre en büyük risk, zaten ısınmış olan Akdeniz'in atmosferik sistemlere sağlayacağı aşırı nem ve enerji miktarının artması. Bölgeye ulaşabilecek uygun bir alçak basınç sistemi, sıcak deniz yüzeyi sayesinde şiddetli yağışları ve yıkıcı selleri besleyen devasa bir kaynağa dönüşebilir.
Deniz suyundaki sıcaklık artışının yalnızca meteorolojik bir olay olmadığını, aynı zamanda deniz canlılığı için hayati bir kriz barındırdığını belirten uzmanlar, ekosistemdeki çöküş tehlikesine dikkat çekiyor. Soğuk suyu seven yerli türler kuzeye veya derin sulara çekilirken, Süveyş Kanalı üzerinden gelen sıcak su kökenli istilacı tropikal türler Doğu Akdeniz'de hızla yayılıyor. Uzun süreli deniz ısı dalgaları mercan beyazlamalarına ve kitlesel balık ölümlerine yol açarken; artan sıcaklık, oksijen kaybı ve okyanus asitlenmesi birleşerek gıda güvenliği ve ekonomi krizini tetikleme potansiyeli taşıyor.
Küresel deniz seviyesindeki artışın kıyı şehirleri için yarattığı tehditler de giderek büyüyor. Son yüzyılda küresel deniz seviyesinin ortalama 20 santimetreden fazla yükseldiği ve artış hızının katlandığı ifade ediliyor. Uzmanlar, 20 santimetrelik yükselmenin kulağa az gelebileceğini ancak fırtına kabarmaları ve dev dalgalar söz konusu olduğunda suyun kıyılardan çok daha içerilere kadar ilerleyebileceğini belirtiyor. Özellikle İstanbul, İzmir, Mersin ve Antalya gibi yoğun nüfuslu, limanların ve turizm tesislerinin bulunduğu bölgelerde taşkın risklerinin katlandığı, deltalar ile yeraltı tatlı su kaynaklarının ise tuzlanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu kaydediliyor.
