Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın himayesinde yürütülen arkeolojik kazılar, insanlık tarihinin bilinmeyen sayfalarını aydınlatmaya devam ediyor. Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde bulunan tarihi Çayönü Tepesi'nde gerçekleştirilen son saha çalışmalarında, madencilik tarihine adeta ışık tutacak olağanüstü bir buluntuya ulaşıldı. Milattan Önce 6900 ila 6800 yıllarına tarihlendirilen yaklaşık 5 metrekare büyüklüğündeki antik madencilik işliği, dönemin üretim teknolojileri hakkında yepyeni bilgileri beraberinde getirdi.
Yerleşkenin batı kesiminde gün yüzüne çıkarılan bu özel üretim alanının etrafında tespit edilen altı dikme deliği, alanın üzerinin dönemin şartlarına uygun bir gölgelikle kapatıldığını ve son derece planlı bir şekilde organize edildiğini gözler önüne serdi. Taş döşemeli merkezî çalışma alanının çevresinde ve işliğin genelinde yürütülen titiz incelemelerde, ham malakit parçaları, yarı işlenmiş ve tam işlenmiş malakit örneklerinin yanı sıra bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler ele geçirildi. Bölgedeki toplam buluntu sayısının kırk ikiyi bulduğu bildirildi.
Elde edilen bu arkeolojik veriler, Çayönü'nde bakır ve malakit kullanım geçmişinin Milattan Önce 9100'lü yıllara kadar uzandığını, yeni keşfedilen işlikle birlikte ise bu köklü madencilik geleneğinin kesintisiz bir şekilde yaklaşık iki bin yıl boyunca sürdürüldüğünü kanıtladı. Ham maddeden nihai ürüne kadar üretimin tüm evrelerini temsil eden bu kalıntılar, bölgede belirli alanlarda uzmanlaşmış bir zanaat faaliyetinin varlığını tescilledi.
Öte yandan, 2026 yılı kazı sezonunda sadece madencilik alanıyla sınırlı kalınmadı; Çanak Çömlekli Neolitik Dönem'in erken evrelerine ve Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlek parçaları da kayıt altına alındı. Yaklaşık M.Ö. 6800-6600 yıllarına tarihlenen bu yeni eserlerin kesin yaş aralığı, sürdürülen Karbon-14 ve kapsamlı arkeometrik analizler sonucunda netlik kazanacak. Uzmanlar, hem mimari yapısıyla bütüncül olarak belgelenen bu işliği hem de buluntu çeşitliliğini sezonun en önemli keşifleri arasında gösteriyor.
