Küresel piyasalarda Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gerilimler ve Hürmüz Boğazı'na yönelik endişeler petrol fiyatlarını yukarı yönlü tetiklerken, bu durum Türkiye akaryakıt pazarını da yakından etkiliyor. Uluslararası piyasalarda petrolde yaşanan her 1 dolarlık artış ülke ekonomisine yaklaşık 400 milyon dolarlık ek yük getiriyor. Bu maliyet baskısının vatandaşın bütçesine doğrudan yansımasını engellemek amacıyla devreye alınan eşel mobil sistemi, milyonlarca araç sahibinin en büyük güvencesi haline geldi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Mart ayından bu yana uygulanan eşel mobil sistemi sayesinde Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) feragat edilerek akaryakıt fiyatlarındaki ani sıçramaların önüne geçiliyor. Yapılan hesaplamalara göre, sistemin hayata geçirildiği günden bu yana sağlanan toplam dolaylı ve doğrudan destek 250 milyar TL'yi buldu. Eğer bu mekanizma devreye alınmamış olsaydı, artan küresel petrol fiyatları ve kur etkisiyle birlikte motorinin litre fiyatı 100 TL sınırına, benzin fiyatları ise 80 TL seviyesine dayanmış olacaktı.
Uygulanan vergi feragatleri sayesinde motorinde ÖTV tamamen sıfırlanmış durumda. Bu nedenle motorin grubunda gelecekte yaşanabilecek zamlar doğrudan pompa fiyatlarına yansırken, benzinde ise 14 lira 82 kuruşluk toplam ÖTV miktarının 10 lira 59 kuruşluk kısmı hâlâ karşılanmaya devam ediyor. Benzinde bu kapsamda 4 lira 23 kuruşluk olası bir zam marjı daha bulunuyor.
Eşel mobil uygulamasının vatandaşın cebine sağladığı somut avantajlar da rakamlara açıkça yansıyor. Devletin dizel yakıtta litre başına 13 lira 90 kuruşluk ÖTV'den vazgeçmesi, 50 litrelik standart bir depoda yaklaşık 695 TL'lik bir tasarruf sağlıyor. Benzinli araç sahipleri için ise aynı büyüklükteki depoda 529 TL'lik bir avantaj elde ediliyor. Yetkililer, yıl sonuna kadar bu kapsamdaki toplam desteğin 600 milyar TL seviyesine ulaşmasını öngörüyor.
Eşel mobil sistemi nedir?
Ekonomide enflasyonist baskıları dizginlemek ve akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel dalgalanmaların vatandaşın alım gücünü eritmesini önlemek amacıyla uygulanan eşel mobil, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki artışların pompa fiyatlarına yansımasını engelliyor. Fiyat artışları oranında ÖTV'den düşüş yapılarak zamların tüketiciye yansımasının önüne geçiliyor.
